PIET TIPT: het verhaal achter Europa in de herfst

11/01/2018

HET VERHAAL IN EEN NOTENDOP

Oedipus in Kolonos is het vervolg op Koning Oedipus. Sophocles schreef het op 90-jarige leeftijd en dus 20 jaar na de alomgekende tragedie waarin Oedipus zich de ogen uitsteekt, na het ontdekken van de waarheid over het huwelijk met z’n moeder. Door zijn zwager Kreoon en z’n beide zoons (Polyneikes en Eteocles) wordt hij verbannen uit Thebe - de stad die hij 20 jaar geregeerd heeft. Blind en dakloos zwerft hij rond met z’n dochters Antigone en Ismene om uiteindelijk in Kolonos te belanden. Kolonos is het geboortedorp van Sophocles dat vlakbij Athene ligt, waar de gastvrijheid hoog aangeschreven staat. Oedipus vraagt een onderhoud met de jonge koning Theseus.

Intussen heeft zich in Thebe de strijd ontketend tussen zijn twee zonen, die azen op de opvolging van hun vader. Diplomatieke onderhandelingen die nu eens verhit dan weer strategisch zijn, proberen het onheil van een oorlog af te wenden. Tevergeefs. En waar Oedipus in Kolonos eindigt, begint de vermaarde Antigone-tragedie waarin een zus ijvert voor het respectvol begraven van haar gesneuvelde broer.

DE WERELD VANDAAG

Met Europa in de herfst biedt regisseur Piet Arfeuille ondermeer inkijk in de grote thema’s die spelen in het Europa van vandaag, zonder al te expliciet of documentair te worden. Om die reden grijpt hij terug naar zijn eerder beproefde en gekende methode om klassiek repertorium te herschrijven naar de dag van vandaag. Alle archaïsche retoriek heeft baan moeten ruimen voor de poëtisch-filosofische inslag van z’n eigen pen. En het lotsthema, dat in de Griekse tragedie stevig geworteld is in de mythologie van de godenwereld, wordt hier getekend als een sociaal-psychologisch falen. Tenslotte krijgen de twee toneelteksten, door het schrappen van de breedvoerige lyriek uit het origineel, een opvallende spanning en geladenheid.

Zonder dat het woord ‘Europa’ één keer valt, wordt hier een waaier aan thema’s belicht: gastvrijheid vs achterdocht, politieke strategie vs integriteit, burgerlijke plicht vs apathie/onverschilligheid, bureaucratie vs adhocratie, vertrouwen vs wantrouwen, vergevingsgezindheid vs wraak. En daar bovenuit, de steeds terugkerende vragen in Piet Arfeuilles werk over ouders en kinderen, schuld en onschuld, leven en dood.